Βυζάντιο ή Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ονομάζεται η χριστιανική ανατολή της ύστερης ρωμαϊκής εποχής.
Υπάρχουν 2 θεωρίες για την έναρξη της.
- 11 Μαϊου 330μ.Χ (Εγκαίνια Κωνσταντινούπολης*)
- 8 Νοεμβρίου 324μ.Χ (θεμελίωση Κων/πολης)
Τέλος Βυζαντίου -> 29 Μαϊου 1453μ.Χ (Άλωση από τους Οθωμανούς)
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία χωρίζεται χρονολογικά σε τριες (3) περιόδους.
- Πρωτοβυζαντινή Περίοδος: (284-717μ.Χ) Μπήκαν οι βάσεις για το νέο κράτος το 284μ.Χ και η περίοδος έληξε το 717μ.Χ υπό τη βασιλεία της δυναστείας των Ισαύρων.
- Μεσοβυζαντινή Περίοδος: (717-1025μ.Χ) Ήταν περίοδος μεγάλης ακμής.
- Υστεροβυζαντινή Περίοδος: (1025-1453μ.Χ) Περίοδος κρίσεων.
Βυζαντινή Τέχνη είναι κάθε καλλιτεχνική παραγωγή και έκφραση που αναπτύχθηκε σις προαναφερθείσες περιόδους.
Η τέχνη πιθανόν να ξεκίνησε από την Πόλη, επεκτάθηκε στη Μεσόγειο και έφτασε μέχρι ανατολικά στην Αρμενία και ήταν αποτέλεσμα επιδράσεων ελληνικής αλλά και της ανατολικής παράδοσης.
Με την επικράτηση του Χριστιανισμού η τεχνοτροπία απέκτησε καθαρά θρησκευτικό ύφος.
Η Πόλη, λόγω γεωγραφικής θέσης έγινε γρήγορα κομβικό σημείο της παγκόσμιας (τότε) τέχνης, συγκεντρώνοντας μεγάλους καλλιτέχνες και έργα αυτών.
Περίοδοι Βυζαντινής Τέχνης:
- Παλαιοχριστιανική Τέχνη - Πρωτοχριστιανική Περίοδος (4ος-7ος αιώνας)
- Μεσοβυζαντινή Τέχνη - Εικονομαχία (8ος-12ος αιώνας)
- Υστεροβυζαντινή Τέχνη - Παλιολόγοι (13ος-15ος αιώνας)
Παλαιοχριστιανική Τέχνη
Υπήρχε συνύπαρξη ρωμαϊκής παράδοσης και χριστιανικών επιδράσεων.
Χαρακτηριστική μορφή έκφρασης στην αρχιτεκτονική ναών ήταν ο ρυθμός της Βασιλικής. Την εποχή του Ιουστινιανού εισήχθη η Βασιλική με τρούλο.
Στη ζωγραφική διατηρήθηκε ελληνιστική ιδεολογία (απεικόνιση φυσικών τοπίων κτλ) αν και σταδιακά εισάγονται αυστηρά χριστιανικά θέματα (εικόνες, μωσαϊκά, τοιχογραφίες). Τα μωσαϊκά ως τεχνική υπήρχαν ήδη από τον 5ο μ.Χ αιώνα αλλά έφτασαν στην τελειοποίησή τους στο Βυζάντιο.
Παράλληλα υπήρχε ανάπτυξη της μικροτεχνίας.
Μεσοβυζαντινή Τέχνη:
Η αυτοκρατορία κλονίζεται από έριδες σχετικά με τη θρησκευτική απεικόνιση. Πολλές εικόνες και τοιχογραφίες καταστρέφονται και αντικαθίστανται με διακοσμητικά στοιχεία.
Μετά την εικονομαχία ξεκίνησε πάλι η κατασκευή εικόνων και η αγιογράφηση, όμως καθιερώθηκαν κανόνες θεματολογίας και τοποθέτησης των αγιογραφιών.
Αυτά έγιναν στα χρόνια της δυναστείας των Μακεδόνων και παρατηρήθηκε ακμή.
Επικράτησε ο σταυροειδής ναός με τρούλο (μεγάλη κομψότητα ναών) και η γλυπτική ήταν άρρικτα συνδεδεμένη με την αρχιτεκτονική.
Οι Κομνηνοί ακολούθησαν και κατά τη διάρκεια της βασιλείας τους έφεραν μια δεύτερη αναγέννηση της Βυζαντινής Τέχνης. Χαρακτηριστικό της εποχής είναι η Βασιλική του Αγ. Μάρκου στη Βενετία.
Υστεροβυζαντινή Περίοδος:
Κατάληψη Κων/πολης από τους Φράγκους που ακολουθείται το 1453 από την ολική άλωση από τους Οθωμανούς.
Παύει να υπάρχει πολιτική και πολιτιστική αίγλη.
Οι τύποι ναών που επικρατούν είναι η Βασιλική , ο Σταυροειδής και ο Οκταγωνικός ναός. Όμως παρατηρείται και επίδραση Γοτθικής αρχιτεκτονικής λόγω των Φράγκων.
Η θεματολογία της ζωγραφικής της εποχής ήταν κυρίως η Παλαιά Διαθήκη.
Την εποχή εκείνη τελειοποιείται και η τεχνική κατασκευής της φορητής εικόνας.
Δυναστεία Παλαιολόγων: τελευταία πνοή τέχνης, ιταλικές επιδράσεις.
Βασιλική: Κάποια στιγμή υπήρξε επιθυμία για μεγαλύτερους, πιο ευρύχωρους ναούς. Μια Βασιλική διαιρούταν με κιονοστοιχίες σε πολλά κλίτη στα ανατολικά της οποίας υπήρχε μια αψίδα.
Ο ρυθμός αυτός καθιερώθηκε από την Αγ.Ελένη κι έτσι φτιάχτηκαν παλαιοχριστιανικές Βασιλικές παντού.
Το όνομα προέρχεται από τον όρο Basilica και προήλθε από τους ειδωλολάτρες και ήταν ένα πολύστοιχο κτίριο που χρησιμοποιούνταν για συγκεντρώσεις. Κι αυτοί όμως είχαν αντιγράψει την ιδέα από τους Έλληνες και συγκεκριμένα τη βασίλειο στοά. Οι Χριστιανοί συνέδεσαν το όνομα με το Βασιλέα Χριστό.
Ο αριθμός των κλιτών μιας Βασιλικής ήταν ποικίλος (3, 5, 7 ή 9)
Οι κίονες μιας Βασιλικής δεν είχαν ραβδώσεις και κατέληγαν σε κορινθιακά κιονόκρανα.
Τα δάπεδα των Βασιλικών ήταν μωσαϊκά έργα.
Οι τοίχοι ήταν καλυμμένοι ως μέχρι ένα ύψος με πέτρα και απο κει και πάνω με ψηφιδωτά.
Στον εξωτερικό χώρο υπήρχε ένα αίθριο το οποίο χρησιμοποιούνταν για τελετές.
*: Επειδή βαριέμαι κάθε φορά να γράφω "Κωνσταντινούπολη" να γράφω Κων/πολη ή Πόλη
VOTE FOR JOHN