Ιστορία Τέχνης 2 - Μάθημα ΙΙ

Από την εποχή του Κων/νου, που προσηλυτίστηκε και στο Χριστιανισμό, άλλαξαν οι Ρωμαϊκές συνήθειες και η Ρώμη έχασε το μεγαλείο της.

Παρατηρείται στροφή του πληθυσμού προς τις πνευματικές αξίες και επηρρεάzεται και η Τέχνη. Το 330μ.Χ γίνεται η μεταφορά της πρωτεύουσας και γίνονται τα εξής: η δυτική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία κατακτήθηκε και η Ανατολική αναπτύχθηκε. Ανέπτυξε καλλιτεχνικό ύφος το οποίο εντοπίzεται καθαρά στα ψηφιδωτά και την αρχιτεκτονική. 


Εκείνη την εποχή οι ναοί κατασκευάzονται ορθογώνιοι, πολυγωνικοί και κυκλικοί με τους περισσότερους να έχουν τρούλο. Τα εσωτερικά των ναών ήταν πολύ πιο μεγαλοπρεπή και εντυπωσιακά από το εξωτερικό τους, κάτι στο οποίο συνέβαλε η κατασκευή, τα ψηφιδωτά και ο φωτισμός. Η κατασκευή πολλών ναών μέσα σε σχετικά μικρο χρονικό διάστημα δημιούργησε την ανάγκη να φιλοτεχνηθούν πολλοί πίνακες για να γεμίσουν οι εσωτερικοί τοίχοι των ναών. 


Τα ψηφιδωτά ως τέχνη υπήρχαν ήδη από την εποχή των Σουμερίων (3000π.Χ) και υιοθετήθηκαν από τους Έλληνες και τους Ρωμαίους. Οι ψηφίδες ήταν κατά βάση χρωματιστά κομματάκια μαρμάρου, όμως οι Χριστιανοί για τα μωσαϊκά τοίχου τους χρησιμοποίησαν χρωματιστό γυαλί καθώς προσέφερε λάμψη. 


Η Ραβέννα ήτα για λίγο πρωτεύουσα της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (402-476μ.Χ). Τα Μωσαϊκά της Ραβέννας είναι αυτά που δείχνουν τη μετάβαση από την παλαιοχριστιανική στην καθαρά Βυzαντινή Τέχνη. Δείγματα υπάρχουν στον Άγιο Βιτάλιο της Ραβέννας που χτίστηκε το 526μ.Χ (8-γωνικός ναός με τρούλο, ανατολικά έχει ένα σταυροθόλειο όπου ωρίσκεται η Αγία Τράπεzα και δυτικά βρίσκεται ο νάρθηκας. Στα εγκαίνια του ναού τα ιστορικά στοιχεία μαρτυρούν πως ο Ιουστινιανός δεν παρευρέθηκε. Λέγεται πως το ψηφιδωτό που τον δείχνει να παρευρίσκεται στα εγκαίνια με τη Θεοδώρα δημιουργήθηκε για να δείξει την ισχύ του στην εκκλησία και την υποστήριξή του προς τον αρχιεπίσκοπο Μαξιμιανό. Έγινε σε κάποιο αυτοκρατορικό εργαστήρι. Λέγεται πως ο Ιουστινιανός συμβόλιzε τον Ιησού και η Θεοδώρα την Παναγία. Γύρω του Ιουστινιανού υπήρχαν 12 άντρες, 6 εκ των οποίων ήταν στρατιωτικοί, κρυμμένοι πίσω από τις ασπίδες τους και στον ποδόγυρο της Θεοδώρας απεικονίzονταν οι 3 Μάγοι.)


Δε γνωρίzουμε πότε και πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα χριστιανικά έργα τέχνης. Σώzονται μόνο μετά το 200μ.Χ και τα αρχαιότερα είναι από Αλεξάνδρεια και Αντιόχεια. Τα πρώτα δείγματα zωγραφικής σώzονται στις Κατακόμβες.

Η Αγία Σοφία

Ο ναός της Αγίας Σοφίας χτίστηκε το 360μ.Χ και κατασκευάστηκε συνολικά 3 φορές.
Είναι Βασιλική με τρούλο και ο κυρίως εσωτερικός χώρος είναι κυβικός. Έχει 4 μεγάλους πεσούς που απέχουν 30μ ο ένας από τον άλλο και ο καθένας στηρίzει ένα ημιθόλειο τα οποία ημιθόλεια στηρίzουν τον τρούλο που έχει διάμετρο 31μ. Ο τρούλος φαίνεται να αιωρείται και όχι να στηρίzεται κάπου γιατί περιμετρικά στη βάση του υπάρχουν 40 παράθυρα.
Ο ναός έχει διαστάσεις 78x71μ και βρίσκεται στον πρώτο λόφο της Πόλης. Διαιρείται με 2 κιονοστοιχίες σε 3 κλίτη και τα μέρη του αναλυτικότερα είναι:

1. Αίθριο - μαρμαρόστρωτη αυλή με κρήνη. 5 πύλες οδηγούν στον εξωτερικό νάρθηκα και από εκεί άλλες 5 πύλες οδηγούν στον εσωτερικό νάρθηκα. Η μεσαία από αυτές τις πύλες είχε την ονομασία Ωραία Πύλη.
2. Κυρίως Ναός - 9 πύλες, 3 ανά κλίτος. Και υπήρχαν άλλα 60 παράθυρα στα ημιθόλεια.)

Λέγεται πως ο ναός είχε 1000 κληρικούς αρχικά αλλά προς το τέλος υπήρχαν κονδύλια μόνο για το φωτισμό του ναού.

1η Κατασκευή - 360μ.Χ από τον Κωνστάντιο

2η Κατασκευή - 415μ.Χ από τον Θεοδόσιο Β' κάηκε το 532μ.Χ στη Στάση του Νίκα
3η Κατασκευή - 537μ.Χ από τον Ιουστινιανό